Christopher Nolan’ın senaryosunu yazıp yönettiği Odyssey gösterimde: Odysseus’un içsel yolculuğu
Odyssey evrensel gerçekleri içerir. Bundan ötürü bunca zamandır güncelliğini korumuştur.
“Yapımcı olarak sinema kültüründeki boşlukları, daha önce yapılmamış şeyleri arıyorsunuz. Harika mitolojik filmlerin, Ray Harryhausen’in filmlerinin IMAX tekniğiyle yapıldığını hiç görmedim. Duygusal dili olan, gerçekliğe dayanan, toprakla bağı olan bir film yapmak istedim. Homeros’un etkisi tüm filmlerimde var. Temel metinlerin, bizi şekillendiren öykülerin eşsiz yanı farkında olmadan onları içimizde taşımamızdır. Odyssey benim DNA’mdaydı” diyen Nolan, çocukken stop-motion efektlerini Harryhausen’in hazırladığı Kaptan Sinbad’ın Altın Yolculuğu’nu (1973) izledi, çok etkilendi. Yönetmen kendilerinden büyük bir kaderin peşinden sürüklenen, kaybolan erkeklere karşı sempati duyar; fiziksel, tinsel olarak sürgünde olan, ahlaki ikilemleri, görev duyguları arasında gidip gelen, ailelerini, evlerini arayan erkekler.
Sevdiği temaları yeniden ele alıp hepsini uç noktalara taşır: yazgı, zaman, saplantı, kimlik, yaşamda kalma, eve dönüş, içsel yolculuk, pişmanlık, sadakat, ihanet, intikam, açgözlülük, özgür irade, suçluluk, iç hesaplaşma, özveri.
Homeros’un 2900 yıllık Odisseia destanı Kral Odysseus’un Troya Savaşı’nın ardından askerleriyle eve dönüşünü anlatır. Odysseus hem sıradan hem de bir süper kahramanın özelliklerini taşır. Kıvrak zekâsına karşın çok sayıda hata yapar, Troya zaferinin (!) bedelini hesaplamış, artık bu bedelle avuntu bulamayan bir galiptir, adamlarının hepsini yolculuk süresince kaybeder. Her uğradığı yerde kefaretlerini tek tek öder, dönüş yolculuğu onun için zorlu bir vicdan hesaplaşmasına dönüşür. Nolan, doğrusal olmayan anlatı dilini yeğler, bu format öyküye gizem katar, öykülerin içinden başka öyküler çıkar. Açılış sekansında deniz kıyısına gömülmüş Truva atı görüntüsü doğrudan Maymunlar Cehennemi (1968) filminin finaline yapılan bir göndermedir. İnsan sonunda atom bombasını patlatmıştır.
GÜÇLÜ KADIN KARAKTERLER
Güçlü kadın karakterler karşımıza çıkarlar: Gündüz örülen gece çözülen halı motifiyle Kraliçe Penelope sessiz bir planlamacıdır, kocası Odysseus’un dönmesini yıllardır bekler, oğlu Telemakhos’a “Bu dünyada erkeklerin dediği oluyor, fazla bir şey yapamıyorum” der. Sarayı Zeus’un yasasına göre açgözlü adamların evi olmuştur. Truvalı Helen, güzelliğinin yanı sıra cesur, güçlü, mücadeleci bir kadındır. Truva Savaşı’nın onun yüzünden çıkmadığı anlaşılır. Büyücü Kirke erkeklerin açgözlülüğünden, doymak bilmezliğinden yakınır. Bronz çağı sona ermiştir, dünya yıkılan krallıkların, kaybolan okuryazarlığın karanlık çağına doğru sürüklenir.
20 yıldan beri Odyssey’i gerçekleştirmeyi tasarlayan Nolan, senaryoyu yazarken kendini izleyicinin yerine koyup onu öykünün içine çeker. Herkesin anlayabileceği bir anlatım dili kullanır. Doğal ortamlarda, gerçek mekânlarda çekim yapıldı. Çok az bilgisayar efekti vardı, insan eliyle yaratılan animatronik, robotik efektler kullanıldı, tepegöz Polyphemus’un yaratımında kukla sanatı, animatronik, robotik efektler birlikte kullanıldı.
Odysseus’un köpeği Argos, filmde sadakatı yansıtan en güçlü karakterdir. Hollywood’un 1950-60’larda yapılan antik çağda geçen peplum türü filmlerine (Ben Hur, Kleopatra, Spartacus) gönderme yapan yönetmen ustalarına saygıda bulundu. ABD, Yunanistan, Fas, İtalya, İzlanda, İskoçya’da yapılan çekimler çekimler 91 gün sürdü, filmin bütçesi 250 milyon dolar.
Hoyte van Hoytema’nın, tablo görüntüleri, besteci Ludwig Göransson’un bronz gonglardan oluşan müziği olağanüstü.
Matt Damon, Anne Hathaway, Tom Holland, Lupita Nyong’o, Robert Pattinson, Zendaya, Charlize Theron, Samantha Morton’ın oynadığı, savaş karşıtı iletisiyle, günümüze yaptığı göndermelerle Christopher Nolan’ın Odyssey’i yılın en iyi filmlerinden olmayı fazlasıyla hak ediyor.
